Lokaal nieuws

Regionaal nieuws Algemeen nieuws Weer    

Regio aktiviteiten

Geschiedenis Calamiteiten    

Verkeer

P2000 alarmeringen Bloesemtocht      
 

Update:

 

Geschiedenis

(Windhoos Tricht | Historie Geldermalsen)

 

Windhoos Tricht (25 juni 1967)

Een voor Nederland zeer uniek verschijnsel, nog nooit eerder werd geregistreerd dat in Nederland, in dit geval het gebied tussen Tricht (Gemeente Geldermalsen) en Haaften, getroffen werd door een heuse F3-Tornado die met donderend geweld alles op zijn pad vernietigde. Honderden daklozen, zeven doden en tientallen gewonden waren het gevolg.

Op zondag 25 juni 1967 werden Chaam in Brabant en Tricht in de Betuwe getroffen door windhozen die tot de zwaarste van de eeuw horen. Een windhoos is een snel draaiende kolom lucht onder een onweersbui die als een slurf over het aardoppervlak trekt. De windsnelheden bij de windhoos kunnen oplopen tot enkele honderden kilometers per uur, waardoor een spoor van vernielingen wordt getrokken.
 


Fig. 13b. De windhoos enkele seconden voordat bij het verkeersplein een loods verwoest wordt en vervolgens een aantal auto's op het middenterrein zal worden geworpen. Let op het effect van de wind op de boomgroepen. (Foto's: A.C. Frenks, R.M. Blewanus, H.L. v.d.Merwe, J.L. v.Eisden).

Zware onweersbuien die windhozen kunnen veroorzaken ontstaan in een overgangsgebied dat zeer warme en vochtige lucht scheidt van veel koelere lucht. Bovendien moet het op grote hoogte in de atmosfeer hard waaien. Op de rampzalige dag werd vr het onweersgebied uit droge lucht aangevoerd, waardoor een unieke combinatie van drie luchtsoorten ontstond.

 


 

Uniek was ook de waarschuwing die het KNMI die ochtend gaf. Omdat er daags tevoren al zware windhozen in Frankrijk waren voorgekomen en het buiengebied ons land op het warmste moment van de dag in de namiddag zou bereiken werd al in de vroege ochtend in het weerbericht via de radionieuwsdienst een waarschuwing gegeven voor windhozen.
 

 

 
Helaas is die verwachting werkelijkheid geworden en die zondagmiddag trof de windhoos eerst het Belgische Oostmalle om vervolgens een spoor van vernielingen achter te laten via Chaam en Tricht. In Chaam trok de slurf onder meer over een caf en een camping en in Tricht werd een woonwijk met de grond gelijk gemaakt. Zeven mensen vonden de dood, 32 raakten gewond en een derde van de 1500 Trichtenaren werd in 15 seconden dakloos.

In de verre omtrek, tot voorbij Gorinchem, vielen brokstukken, golfplaten en graspollen die de hoos waren opgezogen. Volgens het KNMI hadden de windhozen de kracht van Amerikaanse tornado's. Het noodweer riep herinneringen op aan de ramp die op 10 augustus 1925 Borculo teisterde. Twee jaar na 'de cycloon van Borculo', zoals die wel wordt genoemd, werd het oosten van Gelderland getroffen door zware hozen, in augustus 1950 vielen de bossen op de Veluwe ten prooi aan een zware hoos.

Ook na de tornado in Tricht zijn verscheidene lichtere hozen voorgekomen, waarbij met name de hozen op Ameland in 1972 en 1992 rampzalige gevolgen hadden doordat ze over campings trokken. Hozen die de kracht van een tornado bereiken komen in Nederland weinig voor. Lichtere hozen worden vrijwel jaarlijks op een aantal plaatsen waargenomen.

DE ZWARE WINDHOZEN VAN 25 JUNI 1967
H.R.A.Wessels, KNMI, de Bilt.
 

 


Historie Geldermalsen
(Bron: o.a. Gemeente Geldermalsen)
 

De historie van een dorp hangt vaak nauw samen met de historie van een daar gewoond hebbend roemrucht geslacht, een bekende familie, een kasteel of iets dergelijks. Daarvan is ook veelal weer het 'dorpswapen' afgeleid. Met andere woorden: bestudeer de herkomst van het wapen en je vindt een rijke historie. Dat geldt ook voor Geldermalsen.
 


De eerste vermelding

Het bestaan van de huidige plaats Geldermalsen wordt voor het eerst gesuggereerd in een oorkonde van 12 augustus 850 (Sloet Oorkondenb. nr. 41). Daarin wordt gesproken over Uberan Malsna (later Boven-Malsen/Malsen Superior genoemd), waarmee het tegenwoordige Buurmalsen wordt bedoeld. Dit veronderstelt echter tegelijkertijd de aanwezigheid van een Malsen Inferior of Nedermalsen (ten zuiden van de Linge). In de archieven komen we het ook wel tegen als Burchmalsen, 's-Hertogenmalsen, Gelremalsen, Geldermalssum, Geldermalssen en Geldermalsem. Het onderscheid tussen Buur- en Geldermalsen is in later tijden te verklaren doordat Buurmalsen kon worden gezien als Malsen bij Buren, behorende tot het graafschap Buren en Geldermalsen als het Malsen bij Gelre, behorende tot het grondgebied van de Hertog van Gelder.

Het geslacht Van Bentheim

De Graaf van Gelre kocht in 1253 van Otto V, graaf van Bentheim, "al zijn eigen goed (allodium) boven Asperen gelegen te weten Malsen, met alle toebehoren, mannen, dienstmannen en rechten:. Daarmee is niet gezegd, dat het om het hele dorpsgebied van Geldermalsen ging.

De heer Coldewey, die over het bekende geslacht Van Kuyc uitgebreid onderzoek heeft gedaan, geeft juist hen op als de Heren van Geldermalsen van circa 1070-1400 (uitgave De Heren van Kuyc 1096-1400 - zie ook de uitgave Het wapen van Meteren). Wanneer we denken aan de bezittingen hier van de Duitse Van Bentheims moet daarom meer worden gedacht aan een (versterkt?) huis en bijbehorende gronden. De Graaf van Gelre gaf Otto V zijn goederen weer in leen terug. Zijn zoon Johan II verkocht vanaf 1306 alle Bentheimse goederen in onze streek.

Enige tijd later komen de broers Walraven (vermeld 1318-1331, ridder) en Theodoor (Dirk, vermeld 1318-1334) van Benthem voor in Geldermalsen. Zij voerden hetzelfde wapen als de graven van Bentheim, maar verwantschap is niet aangetoond.

Van Malsen - Van Kuyc - Van Borssele

Hoewel een relatie met het wapen van het geslacht Van Kuyc zeker niet misplaatst zou zijn is het wapen van Geldermalsen verbonden aan de graven Van Bentheim. Uit niets blijkt, dat er ooit ook tussen het roemrijke Geldermalsense geslacht Van Borssele en de stad Bentheim een relatie heeft bestaan (wordt wel beweerd). Wellicht vindt deze gedachte een voedingsbodem in het feit, dat enkele telgen van het geslacht Van Borssele belangrijke posities bij enkele Duitse hoven hebben bekleed (bijvoorbeeld afgevaardigde van de Vergadering der Staten-Generaal). Daarnaast is niet aantoonbaar, dat er ooit een verband heeft bestaan tussen ons (Gelder)Malsen en de Heren van Malsen die woonden in Well bij Ammerzoden. Hun van oorsprong middeleeuwse "Huis te Malsen" is fraai gerestaureerd en nog steeds een pronkstuk in de Bommelerwaard.

Het kasteel te Geldermalsen

Van een burcht te Geldermalsen is al sprake in het jaar 1096. Zij zou later de naam "Ravesteyn" (Rave(n)stein) krijgen, zijnde wellicht een verwijzing naar de eerder genoemde Walraven van Benthem. De Heerlijkheid werd in de periode 1276-1281 ook wel Burchmalsen genoemd. In 1741 wordt het kasteel beschreven als een door grachten omringd adellijk huis met twee hooge trapgevels, een lage vierkante toren met een voormuur en een valbrug. Als bijgebouwen worden vermeld: "Tuynmans Huys, koetshuys, stallingen, orangery, Duyvenhuys en vordere gebouwen". In die tijd was mr. Willem Hendrik van Borssele, Burgemeester van Bommel, Heer van Geldermalsen. In 1828 liet de toenmalige eigenaar en bewoner Edmond Willem van Dam van Isselt de oorspronkelijke behuizing ingrijpend vernieuwen. Later werd het huis "Groot Ravenstein" genoemd, in tegenstelling tot "Klein Ravenstein" in Buurmalsen.

Op 4 april 1916 werd het publiek verkocht en kort daarna gesloopt. Het kasteel te Geldermalsen (Ravenstein) stond in het gebied wat nu wordt omschreven als Zwarte Kamp.

Omschrijving van het wapen

Het wapen werd aan de voormalige gemeente Geldermalsen verleend op 24 december 1918. Tot deze gemeente behoorde ook het dorp Meteren. Of de plaats Geldermalsen -evenals Meteren- daarvoor ooit een ander geheel eigen wapen kende (mogelijk verbonden aan n van de hiervoor genoemde andere families) is niet bekend.

De officile omschrijving luidt: in keel, 19 besanten van goud, geplaatst 4,4,4,4,3; het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee parels. Dit wapen komen we tot op de dag van vandaag nog tegen in de Duitse plaats Bentheim.

De betekenis van de besanten in het wapen (tegenwoordig spreekt men van bezanten) is niet geheel duidelijk. Er wordt wel gesproken van bollen of kogels die wel meer in de Duitse heraldiek worden aangetroffen. Daar worden de bezanten echter geschaduwd, iets wat in het wapen van Geldermalsen niet het geval is. In het wapendiploma van het wapen van de per 1-1-1978 gevormde nieuwe gemeente Geldermalsen zijn de bezanten -afgeleid van het oude gemeentewapen - door de Hoge Raad van Adel wel geschaduwd weergegeven.

Een andere veronderstelling ten aanzien van de bezanten luidt, dat de "rondjes" gouden penningen of munten voorstellen. Het woord "bezant" zou dan afgeleid kunnen zijn van Byzantium, het tegenwoordige Istanboel. Het zou dan om munten uit die stad kunnen gaan, vermoedelijk uit de tijd van de kruistochten.

 

 

 

TV-Gids



Bioscoop Agenda:


TV-Filmtips vandaag: